Kiểu nhân vật tự thức tỉnh trong tác phẩm Thạch Lam

Kiểu nhân vật tự thức tỉnh trong tác phẩm Thạch Lam

Khuyến mại Chính sách bảo hành

Thể loại: Khoa học, xã hội

Cập nhật:

Kiểu file: doc

Người đăng:

Điểm download: 1000

Lượt tải: 5

để ủng hộ website nếu bạn thấy tài liệu này có giá trị, xin cám ơn!
Click
Chính sách đảm bảo Tài liệu này của thành viên thuvien24 và được Thuvien24.com đảm bảo. Xem chi tiết

Phần mở đầu    2
Phần nội dung    7
Chương 1:    Nhìn chung về thế giới nhân vật của Thạc Lam.    7
1.1.     Sự đa dạng, phong phú của các loại hình nhân vật.    7
1.2.     Các loại hình nhân vật nổi bật của Thạch Lam.    11
Chương 2:    Nhân vật tự thức tỉnh - một loại nhân vật đặc biệt của Thạch Lam.    17
2.1.     Một ngòi bút quan tâm đến việc xây dựng "nhân cách văn hoá" cho con người (chữ dùng của Lại Nguyên Ân).    17
2.2.     Một ngòi bút chủ động "điều hoà x• hội".    23
2.3.     Các kiểu nhân vật tự thức tỉnh trong tác phẩm Thạch Lam.    26
2.3.1.   Kiểu nhân vật xưng "tôi" tự thức tỉnh.
2.3.2.   Kiểu nhân vật thức tỉnh  mang quan điểm tác giả.    29
38
Chương 3:    Nghệ thuật thể hiện nhân vật tự thức tỉnh của Thạch Lam.    53
3.1.     Tình huống tâm lý.    53
3.2.     Quan tâm thể hiện thế giới nội tâm, cảm giác.    57
3.3.     Thể hiện ngoại hình gắn với tâm lý.    59
Phần kết luận    63
Tài liệu tham khảo    65




Lời nói đầu

Thạch Lam (1910 - 1942) là một trong những nhà báo, nhà văn và nhà phê bình dịch thuật có thành tựu. Ông đ• đóng góp một phần nhất định cho nền văn học Việt Nam  hiện đại.
Tìm hiểu "Kiểu nhân vật tự thức tỉnh trong tác phẩm Thạch Lam" là một vấn đề hấp dẫn nhưng không dễ dàng khám phá. Vì vậy phải có cái nhìn biện chứng trong việc tiếp cận khám phá giá trị tư tưởng và giá trị nghệ thuật trong sáng tác của ông.
Văn chương độc đáo của Thạch Lam được tạo nên bởi con người Thạch Lam tài hoa lịch l•m, khiêm nhường, có lòng nhân ái bao la, bởi một Thạch Lam yêu quý trân trọng cuộc sống, lúc nào cũng băn khoăn sống sao cho xứng đáng. Vì vậy nghiên cứu đề tài này, chúng tôi muốn góp một phần làm sáng tỏ nét biểu hiện tâm lý vi diệu nhất của tâm hồn, đó là sự thức tỉnh lương tâm, là sự nhận đường mới để vươn tới cuộc sống hài hoà và tốt đẹp hơn, là cho người gần người hơn. Đồng thời tìm ra những nét độc đáo trong cách thể hiện của Thạch Lam.
Sau một thời gian nghiên cứu, được sự giúp đỡ nhiệt tình của thầy giáo hướng dẫn, thầy giáo phản biện và các thầy cô giáo khác trong bộ môn Văn học Việt Nam hiện đại trong khoa Ngữ văn - trường Đại học Vinh, đến nay luận văn của chúng tôi đ• được hoàn thành.
Qua đây, chúng tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc của mình đến thầy giáo Đinh Trí Dũng và các thầy, các cô giáo khác đ• giúp đỡ chúng tôi hoàn thành đề tài này.

 

Phần mở đầu
I. Lý do chọn đề tài.
Gian đoạn 1930 - 1945, văn học l•ng mạng Việt Nam đ• đạt được những thành tựu quan trọng trong tất cả các thể loại góp phần đổi mới và thúc đẩy nền văn học phát triển. Văn học l•ng mạn gắn liền với sự bừng tỉnh ý thức cá nhân.
Thạch Lam là một hiện tượng đặc biệt của Tự lực văn đoàn. Ông vừa thống nhất, vừa riêng biệt với Tự lực văn đoàn trong phương pháp sáng tác và trong khuynh hướng thẩm mỹ. Ông đồng thời là một nhà văn có vị trí đáng kể trong văn học Việt Nam trong gian đoạn 1932-1945 và được coi là cây bút truyện ngắn đặc sắc.
Thạch Lam (1910 - 1942) với đời sống sáng tác ngắn ngủi, những sáng tác của ông để lại cũng hết sức khiêm tốn với số lượng tác phẩm không nhiều.
Cụ thể:
Ba tập truyện ngắn:     Gió đầu mùa - Đời nay - Hà Nội - 1937.
                 Nắng trong vườn - Đời nay - Hà Nội -1938.
Sợi tóc - Đời nay - Hà Nội - 1942.
Truyện dài:             Ngày mới - Đời nay - Hà Nội - 1938.
Tiểu luận :            Theo dòng - Đời nay - Hà Nội - 1942.
Một tập ký:            Hà Nội ba sáu phố phường.
Mặc dù với một số lượng khiêm tốn như vậy nhưng văn Thạch Lam để lại cho chúng ta hôm nay một giá trị khó ai phủ nhận. Nghĩ đến Thạch Lam, người ta nghĩ đến một cây bút giàu chất nhân văn và đậm đà tính dân tộc, một tâm hồn nhạy cảm, một văn phong trong sáng và tinh tế. Cùng với thời gian, những trang văn Thạch Lam vẫn là người bạn tinh thần của nhiều thế hệ bạn đọc, vẫn giữ được vẻ đẹp và ý nghĩa riêng... Chúng tôi chọn sáng tác của Thạch Lam để làm luận văn với đề tài "Kiểu nhân vật tự thức tỉnh trong tác phẩm của Thạch Lam" trước tiên là xuất phát từ lòng say mê, yêu mến một nhà văn tài năng và nhân hậu trong văn học Việt Nam hiện đại.
Thạch Lam là một tác gia có nhiều sáng tác được tuyển chọn vào chương trình phổ thông từ trước đến nay. Những tác phẩm tiêu biểu được đưa vào chương trình phổ thông như: ''Dưới bóng hoàng lan'', ''Gió lạnh đầu mùa'', ''Hai đứa trẻ''... Đó là những tác phẩm được lựa chọn để giảng dạy trong nhà trường nhằm khẳng định vị trí của nhà văn trong văn chương nhà trường và khẳng định sức sáng tạo trong văn nghiệp của ông.
Trong sáng tác của Thạch Lam, truyện ngắn "Ngày mới" và truyện ngắn ''Bóng người xưa'' (Gió đầu mùa) là những điển hình về dấu ấn l•ng mạng chủ nghĩa trong khuynh hướng Tự lực văn đoàn ''Giải quyết mâu thuẫn x• hội một cách nhẹ nhàng êm thấm bằng một lý do nội tâm, một ảo tưởng đẹp đẽ mang màu sắc duy tâm chủ quan'' [2 - 271]. Nhưng cái mới và thành công nổi bật của Thạch Lam so với nhóm Tự lực văn đoàn là trong lĩnh vực truyện ngắn. Hầu hết truyện ngắn của Thạch Lam vượt ra ngoài chủ nghĩa l•ng mạng để đến gần với chủ nghĩa hiện thực với nét đặc sắc là thiên về khám phá thế giới nhân sinh của con người, len lỏi sâu vào tâm hồn con người để khám phá vẻ đẹp tâm hồn, bi kịch tâm hồn và cũng từ đó thể hiện ý thức tự thức tỉnh của các nhân vật trong tác phẩm. Đó là những khám phá nghệ thuật đặc sắc, thể hiện rõ giá trị nhân đạo trong sáng tác Thạch Lam trước Cách mạng tháng Tám 1945.
Hiểu rõ và đánh giá đúng những đóng góp văn học l•ng mạng 1930 -1945 nói chung và trong Tự lực văn đoàn nói riêng là điều cần thiết đối với người nghiên cứu khoa học. Góp chung vào mạch suy nghĩ ấy, trong khoá luận này chúng tôi sẽ cố gắng đưa ra một cách nhìn mới về ''kiểu nhân vật tự thức tỉnh trong tác phẩm của Thạch Lam''. Chúng tôi hy vọng rằng, khoá luận này sẽ góp phần nào vào việc tìm hiểu con người và sáng tác Thạch Lam, khẳng định những đóng góp Thạch Lam trong tiến trình của văn học Việt Nam hiện đại.

II. Lịch sử vấn đề.
Thạch Lam là trong những nhà văn sớm được nghiên cứu và cũng là một trong những nhà văn có nhiều công trình đề cập đến.
Theo như thống kê trong ''Thư mục về Thạch Lam'' (Sách Thạch Lam - Về tác giả và tác phẩm - Vũ Tuấn Anh và Lê Thị Dục Tú tuyển chọn và giới thiệu - NXB Giáo dục, 2001) thì: Ngoại trừ một số bài viết nhân lý do nào đó rồi đề cập đến tác phẩm và tác giả Thạch Lam, các tác giả đ• thống kê được khoảng gần 90 công trình lớn nhỏ viết về ông và tác phẩm của ông - Có người đi sâu vào nghiên cứu toàn bộ tác phẩm, toàn bộ sự nghiệp sáng của Thạch Lam.
Người đầu tiên khám phá và đánh giá xác đáng đóng góp của Thạch Lam trong sáng tác văn học là Vũ Ngọc Phan. Trong cuốn ''Nhà văn hiện đại'' Vũ Ngọc Phan nhận định: "Ông có ngòi bút lặng lẽ, điềm tĩnh vô cùng, chuyên tả tỉ mỉ những cái nhỏ nhất và rất đẹp, những tình cảm, những cảm giác cỏn con nảy nở và biểu lộ đủ các hạng người mà ông miêu tả một cách thật tinh vi".
Đánh giá về truyện ngắn Thạch Lam, Vũ Ngọc Phan cho rằng: ''Thạch Lam tiến một bước dài trên con đường nghệ thuật từ tập "Gió đầu mùa" đến ''Sợi tóc'' vẫn là truyện tình cảm nhưng ở đây ta thấy vừa sâu sắc vừa đẹp đẽ vô cùng kể cả văn lẫn kết cấu. "Tối ba mươi","Cô hàng nước", "Tình xưa", "Sợi tóc" là đoản thiên truyện ngắn đáng xếp vào loại hay nhất văn xuôi Việt Nam [6 - 1067].
Tiếp đó, trong hội thảo kỷ niệm 50 năm ngày mất của Thạch Lam có hàng loạt bài nghiên cứu Thạch Lam. Vương Trí Nhàn - "Tìm vào nội tâm, tìm vào cảm giác" - TCVH số 6/1992; Lại Nguyên Ân - "Giải pháp điều hoà x• hội trong văn Thạch Lam"; đặc biệt là bài "Thạch Lam và kiểu nhân vật tự thức tỉnh" của Bích Thu đ• viết: Cách đây hơn nửa thế kỷ, trong cảm quan nghệ thuật của mình, Thạch Lam đ• có ý thức đi sâu vào thế giới nội tâm của con người: "Phải biết quan sát bề trong và biết đi sâu vào cái bí mật của những tâm hồn"... "Nếu không có một con mắt linh hồn thì không bao giờ soi thấu được cái bí mật của tâm lý" [12 - 300].
Hay Phạm Thị Thu Hương trong bài "Sự kiếm tìm cái đẹp bị đánh mất" cũng đ• viết: "Mọi suy nghĩ, cử chỉ, hành động của con người - bất cứ người nào - hướng về cái đẹp đều được Thạch Lam trân trọng, nâng đỡ. Có thể đó là những khoảnh khắc bừng tỉnh thật nhanh, không nhất thiết phải là một quá trình. Trong những cảnh sống đầy lo toan, cáu giận nhỏ nhen, sa đoạ của những con người "bé nhỏ", "khốn khổ", những khoảnh khắc bừng sáng như thế thật có ý nghĩa, và Thạch Lam bằng một tấm lòng đầy ưu ái, yêu thương - đ• đề cao trân trọng hết lòng". [14 - 179].
Chung quy lại, các bản tham luận, tiểu luận này đều thống nhất ở quan điểm cho rằng: Sáng tác của Thạch Lam chủ yếu đi sâu vào nội tâm con người, mà điều đó thể hiện ở nghệ thuật phân tích một cách tinh tế, sâu lắng những diễn biến phức tạp, những ăn năn, day dứt về tình cảm, về đạo đức một cách bản năng, hay ý thức tự "thức tỉnh" phẩm chất người trong mỗi con người.
Điểm qua các bài nghiên cứu chúng tôi nhận thấy: Dù ở phương diện này hay phương diện khác, dù là truyện ngắn hay truyện dài thì các nhà nghiên cứu cũng tỏ ra quan tâm một cách đúng mực. Tuy nhiên trong một chừng mực nào đó, vì những lý do nào đó kiểu nhân vật tự thức tỉnh trong tác phẩm Thạch Lam chưa được tiếp cận ở bề sâu hệ thống. Vả lại chúng tôi thiết nghĩ, cùng một vấn đề nhưng mỗi người tiếp cận, khai thác một cách khác nhau theo những phương diện. Bởi vậy, trong bài khoá luận này chúng tôi sẽ cố gắng đưa ra một cách tiếp cận mới về kiểu nhân vật tự thức tỉnh trong tác phẩm Thạch Lam. Từ đó chúng tôi chỉ ra những đóng góp cũng như hạn chế lịch sử trong thế giới nghệ thuật của Thạch Lam, hình dung vị trí của ông trong tiến trình văn học hiện đại của dân tộc.

III. Phạm vi nghiên cứu.
"Kiểu nhân vật tự thức tỉnh" của Thạch Lam không chỉ trong phạm vi truyện ngắn mà còn thể hiện ở truyện dài "Ngày mới" - Đời nay - Hà nội - 1938.
Trong khuôn khổ của bài khoá luận không có điều kiện khảo sát toàn bộ sáng tác của ông, mà chúng tôi chỉ dừng lại ở những tác phẩm cụ thể như: Người bạn trẻ; Người bạn cũ; Một cơn giận; Đói; Cái chân què; Tiếng chim kêu; Đứa con đầu lòng; Đứa con; Sợi tóc; Tối ba mươi... để rút ra tính phổ quát mang tính tư tưởng trong sáng tác của Thạch Lam.
Còn những tác phẩm trong số 30 truyện ngắn của ông, chúng tôi chỉ đưa vào với tính chất tham khảo để khẳng định thêm thành công nổi bật chủ yếu về kiểu nhân vật "tự thức tỉnh" trong tác phẩm của Thạch Lam.

IV. Phương pháp nhiên cứu.
Kiểu nhân vật "tự thức tỉnh" cũng là một nguyên tắc thẩm mỹ, việc miêu tả nhân vật từ ngôn ngữ, hành động, ngoại hình, ngoại cảnh đến nội tâm... của tác giả là biện pháp nghệ thuật cần thiết để bộc lộ thế giới nội tâm của nhân vật. Vì vậy, để tìm hiểu vấn đề này chúng tôi phải tiến hành phân tích, thống kê để làm sáng tỏ kiểu nhân vật "tự thức tỉnh" của Thạch Lam. Cũng ở đây, chúng ta sẽ thấy được những nét cơ bản về phong cách văn Thạch Lam và một vài nét đặc sắc trong truyện ngắn Thạch Lam.
Trong một chừng mực nào đó chúng tôi sẽ liên hệ, so sánh với các nhà văn khác cùng thời, nhất là với Nam Cao để thấy được những nét chung và riêng, đồng thời thấy được những đóng góp của ông cho nền văn học nước nhà, mặc dù chặng đường văn học của ông là hết sức ngắn ngủi.
Chúng tôi không đặt vấn đề đi vào nghiên cứu từng tác phẩm một cách cụ thể mà chỉ nghiên cứu kiểu nhân vật "tự thức tỉnh trong tác phẩm Thạch Lam" như là một chỉnh thể, một loại hình nhân vật đặc biệt của Thạch Lam.

V. Nhiệm vụ nghiên cứu.
Nhiệm vụ của bài khoá luận này là khai thác, phân tích những biểu hiện của kiểu nhân vật "tự thức tỉnh" trong tác phẩm Thạch Lam một cách cụ thể. Nét nổi bật của bài khóa luận là chỉ ra được những độc đáo nghệ thuật của Thạch Lam trong việc xây dựng kiểu nhân vật tự thức tỉnh, đó là khám phá những rung động tâm hồn một cách đẹp đẽ cũng như những bi kịch tâm hồn nhân vật trong cuộc sống, để khẳng định phút giây tự thức tỉnh của lòng mình khi nhận ra được hành động, trạng thái của mình đối với thế giới xung quanh. Cũng như để khẳng định chiều sâu nhân đạo trong tác phẩm Thạch Lam.

Ghi chú: Tài liệu này được thành viên thuvien24 đăng lên thư viện. Theo quy định điều khoản sử dụng, Thuvien24.com không chịu bất kỳ trách nhiệm nào đối với bản quyền tài liệu. Bạn tự cân nhắc trước khi tải tài liệu.
Xem bình luận
LeThuyNgaFTU
Bạn ơi làm sao để download được tài liệu vậy?
muasaobang
BQT co gang up them nhieu nhieu tai lieu hay nua nhe! Cam on
Em vô tình biết được trang web này. Em vui lắm khi tìm được một trang web hay như vậy . Em xin cảm ơn :)
kimhoa_08
Xin cảm ơn
Cám ơn bác đã chia sẻ tài liệu này! Chúc bác luôn vui vẻ và đam mê trong công việc nghiên cứu và có thêm nhiều tài liệu hay nữa để chia sẻ .
  • Tài liệu mới
  • Tài liệu nổi bật
  • Tài liệu liên quan
  • Tài liệu cùng người đăng
Hiệu quả của hệ thống canh tác lúa SRI

Hiệu quả của hệ thống canh tác lúa SRI

Lượt down: 0

Người đăng: tranphuc

HỌC 700 TỪ VỰNG TIẾNG ANH QUA THƠ

HỌC 700 TỪ VỰNG TIẾNG ANH QUA THƠ

Lượt down: 0

Người đăng: baotram

THI CÔNG CHỨC MÔN TIN HỌC 2014

THI CÔNG CHỨC MÔN TIN HỌC 2014

Lượt down: 0

Người đăng: baotram