Luận Văn Đặc điểm ngôn ngữ trần thuật trong truyện ngắn Nam Cao trước cách mạng

Luận Văn Đặc điểm ngôn ngữ trần thuật trong truyện ngắn Nam Cao trước cách mạng

Khuyến mại Chính sách bảo hành

Thể loại: Khoa học, xã hội

Cập nhật:

Kiểu file: doc

Người đăng:

Điểm download: 1000

Lượt tải: 5

để ủng hộ website nếu bạn thấy tài liệu này có giá trị, xin cám ơn!
Click
Chính sách đảm bảo Tài liệu này của thành viên thuvien24 và được Thuvien24.com đảm bảo. Xem chi tiết

mở đầu

1. Lý do chọn đề tài
1.1. Trần thuật là một phương diện cơ bản của tự sự, chi phối mạnh mẽ mạch vận động của tác phẩm cùng bố cục, kết cấu tác phẩm, cho ta nhìn thấy vị trí, góc nhìn của người trần thuật và mọi diễn biến tâm lý, hành động nhân vật, diễn biến cốt truyện... Trần thuật được nhắc đến từ xưa, trong các công trình nghiên cứu lý luận văn học hay các công trình nghiên cứu về văn xuôi nghệ thuật, đặc biệt là các sách bàn về lý luận văn học hay thi pháp học. Tuy vậy, ở Việt Nam, còn ít thấy những công trình nghiên cứu toàn diện về trần thuật. Trong bối cảnh hiện nay, khi mà ngành tự sự học ở ta mới được mở ra, thì việc tìm hiểu những đặc điểm của ngôn ngữ trần thuật của một tác giả tiêu biểu trong văn học hiện đại như Nam Cao là một vấn đề thực sự có ý nghĩa.
1.2. Trong nền văn học Việt Nam hiện đại nói chung, trào lưu văn học hiện thực phê phán 1930 - 1945 nói riêng, Nam Cao là một trong những gương mặt xuất sắc nhất. Sự xuất hiện của ông đ• mang đến một luồng sinh khí mới cho văn xuôi Việt Nam hiện đại. Bằng tài năng và tâm huyết trong lao động sáng tạo, Nam Cao đ• khẳng định được vị trí và phong cách nghệ thuật độc đáo của mình. Riêng về truyện ngắn, ông được suy tôn là cây bút bậc thầy. Vị trí cao cả này không phải nhà văn nào cũng vươn tới được. Chính vì vậy, trong chương trình Ngữ văn phổ thông hiện hành (cả trung học cơ sở và trung học phổ thông), số lượng tác phẩm truyện ngắn của Nam Cao được đưa vào giảng dạy, học tập khá nhiều…Việc tìm hiểu ngôn ngữ trần thuật trong truyện ngắn của Nam Cao lại càng trở nên cần thiết. Những kết quả nghiên cứu sẽ góp phần nhất định vào việc thúc đẩy việc nâng cao chất lượng dạy học tác phẩm của Nam Cao trong nhà trường.
1.3. Văn xuôi Việt Nam hiện nay đang trong quá trình đổi mới về mọi phương diện, trong đó có sự cách tân về ngôn ngữ. Một số tác giả đ• gặt hái được những thành công, nhưng cũng không ít cây bút đang loay hoay tìm cho mình một lối viết, một giọng điệu, một văn phong riêng. Việc tìm hiểu thấu đáo các phương diện trong nghệ thuật tự sự, trong đó có ngôn ngữ trần thuật ở di sản của những bậc thầy trong quá khứ như Nam Cao vừa có giá trị thúc đẩy sự tìm kiếm những phương thức biểu hiện mới, vừa giúp người nghiên cứu nhận diện, đánh giá một cách thỏa đáng những hiệu quả đích thực của những cách tân.
Từ những lí do trên, chúng tôi đ• chọn vấn đề ngôn ngữ trần thuật trong truyện ngắn Nam Cao trước Cách mạng làm đề tài luận văn thạc sĩ. Hy vọng, bằng những kết quả tìm hiểu cụ thể, luận văn sẽ ít nhiều đáp ứng những yêu cầu của nghiên cứu và dạy học Ngữ văn đang được đặt ra.
2. Lịch sử vấn đề
    Nam Cao là một tác gia lớn của văn học Việt Nam. Tác phẩm của ông, vì vậy, có sức thu hút lớn đối với giới nghiên cứu. Số lượng công trình nghiên cứu (gồm các chuyên luận và bài viết) về Nam Cao đ• lên đến con số trên 200. Đặc biệt là trong thập niên cuối của thế kỉ XX đ• diễn ra hai cuộc Hội thảo khoa học về nhà văn Nam Cao. Tháng 11/1991, Viện Văn học phối hợp với Hội nhà văn, Hội Văn nghệ Hà Nam Ninh và Trường Đại học Sư phạm Hà Nội tổ chức Hội thảo khoa học nhân 40 năm ngày mất của Nam Cao (1951 - 1997). Đến tháng 10/1997, Hội thảo khoa học nhân 80 năm ngày sinh Nam Cao (1917 - 1997) do Viện Văn học tổ chức đ• khẳng định rõ vị trí và vai trò của nhà văn trong lịch sử văn học Việt Nam hiện đại. Bằng chứng cao nhất cho sự đánh giá và công nhận của bạn đọc đối với sự nghiệp sáng tác của Nam Cao đó là việc nhà nước tặng giải thưởng Hồ Chí Minh cho nhà văn. Dư âm của các cuộc Hội thảo là các bài viết, các công trình mới về Nam Cao tiếp tục được khai thác và được in trên Tạp chí Văn học những năm 1997 - 1998. Tất cả những điều nói trên cho thấy Nam Cao đ• được đặt vào vị trí xứng đáng trong lịch sử văn học dân tộc.
    Thành tựu nghiên cứu về di sản văn học của Nam Cao rất phong phú. Tuy nhiên, ở đây, chúng tôi chỉ xin điểm lại những công trình, bài viết có liên quan đến ngôn ngữ nghệ thuật trong tác phẩm của nhà văn hiện thực xuất sắc này.
    
    Trong lời đề tựa Đôi lứa xứng đôi (Nxb Đời mới, 1941), Lê Văn Trương đ• có những nhận xét sắc sảo: “Giữa lúc người ta đang đắm mình trong những truyện tình thơ mộng và hùa nhau phụng sự cái thị hiếu tầm thường của độc giả, ông Nam Cao đ• mạnh dạn đi theo một lối riêng. Những cạnh tài của ông đ• đem đến cho văn chương một lối văn mới, sâu xa, chua chát và tàn nhẫn; thứ tàn nhẫn của con người biết tin ở tài mình, ở thiên chức của mình.” [62, tr.493]. Vũ Bằng, bạn viết cùng thời với Nam Cao cũng đ• cảm nhận: “May mắn làm sao tôi lại được đọc một truyện của Nam Cao và ngay mấy câu đầu tôi đ• thích thú vì lối hành văn với những câu kệch cỡm, nghịch ngợm, có khi dớ dẩn, nhưng đậm đà có duyên.” [62, tr.12].
    Đến năm 1952, trong hàng loạt bài có tính chất tưởng niệm nhà văn liệt sĩ Nam Cao, bài viết của Nguyễn Đình Thi đ• phát hiện thêm về “lối văn mới đậm đà bản sắc bình dân nhưng không rơi vào chỗ thô tục” [62, tr.46] của tác giả Chí Phèo.
    Năm 1979, trong cuốn Nhà văn, tư tưởng và phong cách, Nguyễn Đăng Mạnh đ• khẳng định ở Nam Cao “cái sâu sắc phong phú của ngòi bút phân tích tâm lý” và “lối kể chuyện biến hoá, cứ nhập thẳng vào đời sống bên trong của nhân vật mà dắt dẫn mạch tự sự theo dòng độc thoại nội tâm” [58, tr.220]. Nhận xét về quan điểm trần thuật của Nam Cao, Nguyễn Đăng Mạnh trong bài Khái luận có những phát hiện: “Văn kể chuyện của Nam Cao biến hoá linh hoạt, thường chuyển qua chuyển lại giữa quan điểm tác giả và quan điểm nhân vật” [55, tr.42].
    Trong Lịch sử văn học Việt Nam (tập V), Nguyễn Hoành Khung nhận định: “Cách kể chuyện của Nam Cao rất sinh động, có duyên, lời kể của tác giả thường xen lẫn độc thoại nội tâm của nhân vật, có chuyện được kể theo quan điểm của nhân vật (Truyện tình, Từ ngày mẹ chết, Bài học quét nhà…). Chọn quan điểm nhân vật, nhà văn vừa kể chuyện, vừa miêu tả tâm lý, tính cách một cách kín đáo, tự nhiên, câu chuyện diễn ra thêm chân thực, sinh động, mới mẻ. Phải có khả năng đi sâu vào đời sống bên trong con người mới có thể kể chuyện theo cách kể này” [40, tr.81].
    Có không ít bài viết đề cập tới sự đối nghịch các sắc thái trong văn Nam Cao. Lê Đình Kỵ trong bài Nam Cao con người và x• hội cũ đ• nhận ra “văn xuôi trước Cách mạng chưa có ai có được ngòi bút sắc sảo, gân guốc, soi mói như của Nam Cao” [62, tr.58] và “văn Nam Cao lạnh lùng mà sôi nổi, tàn nhẫn mà độ lượng, chua chát mà thông cảm (…) Văn Nam Cao không ru mà lay tỉnh, không ve vuốt mà như quất vào người”, “có cái gì bên trong rậm rực, ngùn ngụt như muốn nổ bùng ra ngoài” [62, tr.61]. Phan Diễm Phương cảm thấy lối văn kể chuyện của Nam Cao là “vừa kể chuyện vừa kể tâm trạng, truyện ngắn Nam Cao có thể ôm vào mình những cặp đặc điểm đối nghịch: sắc lạnh và tình cảm, tỉnh táo nghiêm nhặt và chan chứa trữ tình” [65, tr.426]. Nhà nghiên cứu Vũ Tuấn Anh lại nhận xét: “văn Nam Cao là phức hợp, là tổng hoà những cực đối nghịch: bi và hài, trữ tình và triết lí, cụ thể và khái quát” [2, tr.364]. Trong chuyên luận Nghệ thuật kể chuyện trong tác phẩm Nam Cao (Nxb Văn học, 1999), Vũ Khắc Chương cũng đ• đi sâu khảo sát nghệ thuật kể chuyện của Nam Cao và đ• chỉ ra hai phương thức kể chuyện cơ bản của nhà văn là dẫn truyện bằng đường dây tâm lý và đảo lộn trình tự kể.
    Các nhà nghiên cứu mặc dù có những cách đánh giá khác nhau về văn Nam Cao, song đều thống nhất ở chỗ: Nam Cao “kể chuyện bằng nhiều chất giọng: nghiêm nghị và hài hước, trân trọng, nâng niu và nhạo, đay, mỉa”, “xuất hiện nhiều hơn cả là sự trộn lẫn các chất giọng kể trong cùng một truyện” [62, tr.427]; “một ngôn ngữ của tác giả, mang giọng điệu không lẫn. Và một ngôn ngữ nhân vật, người nào giọng ấy, không ai giống ai” [62, tr.434]; “giọng điệu Nam Cao khó trộn lẫn giữa những nhà văn khác. Giọng chua chát mỉa mai, day dứt trầm lắng trước nhân tình thế thái (…) giọng điệu chứa đầy tinh thần phản tỉnh (…) giọng triết luận (…) không triết lý suông” [79, tr.10]. Từ năm 1975, Phan Cự Đệ đ• chứng minh qua Chí Phèo, sắc thái song thanh của ngôn ngữ người kể chuyện. Ông khẳng định văn Nam Cao không đơn giọng, không chỉ rộng (đa giọng) mà cả sâu (khai thác tiếng nói bên trong). Về sau, các nhà nghiên cứu Lại Nguyên Ân, Phan Diễm Phương, Bùi Việt Thắng cũng có những nhận xét rất đáng lưu ý về lối hành văn Nam Cao. Trong sáng tác Nam Cao, “ngôn ngữ nhân vật không bị thôn tính bởi ngôn ngữ tác giả”, “ngôn ngữ ít nhiều phức điệu, tổ chức được những mạng lưới phức tạp gồm cả ngôn ngữ bên ngoài và ngôn ngữ bên trong, cả ngôn ngữ tác giả, ngôn ngữ nhân vật, thậm chí của những sự đan xen và nhoè lẫn vào nhau của hai ngôn ngữ ấy ” [62, tr.123]; lối văn kể chuyện của Nam Cao nhiều lúc “chuyển hoá từ ngôn ngữ người kể chuyện sang ngôn ngữ nhân vật, thực chất vẫn là ngôn ngữ người kể chuyện, nhưng hiện ra dưới dạng thức độc thoại nội tâm của nhân vật” [65, tr.426]; và “ngôn ngữ nhân vật và ngôn ngữ người kể chuyện cứ đan bện vào nhau nhiều khi khó phân biệt” [79, tr.10]. Các nhà nghiên cứu đ• phát hiện ra nét tinh tế và rất đặc sắc trong ngôn ngữ trần thuật Nam Cao, đó là lời nửa trực tiếp.
    Dõi theo lịch sử vấn đề nghiên cứu Nam Cao, chúng tôi thấy, ở những giai đoạn trước, các nhà nghiên cứu, phê bình có những phát hiện sâu sắc về tư tưởng, về nội dung trong sáng tác Nam Cao. Càng về giai đoạn sau, các nhà nghiên cứu càng có ý thức hơn và tập trung khám phá nghệ thuật, phong cách và thi pháp của nhà văn. Những phương diện trong ngôn ngữ trần thuật Nam Cao cũng đ• được một số nhà nghiên cứu, phê bình bước đầu quan tâm tìm hiểu, nhưng chưa thực sự có công trình nào dày dặn, có chiều sâu, hệ thống. Tình hình đó càng khích lệ chúng tôi mạnh dạn triển khai vấn đề trong khuôn khổ một luận văn thạc sĩ.
3. Mục đích nghiên cứu
- Làm rõ nội dung khái niệm ngôn ngữ trần thuật, vai trò của lời trần thuật trong truyện ngắn, trên cơ sở đó, xác lập cái nhìn bao quát về lời trần thuật trong truyện ngắn của Nam Cao trước cách mạng.
- Khảo sát lời trần thuật trong truyện ngắn Nam Cao trên các bình diện: từ ngữ, cú pháp, các biện pháp tu từ; đối sánh với đặc điểm ngôn ngữ trong tác phẩm của một số tác giả cùng thời để thấy những nét riêng biệt, độc đáo trong lời văn nghệ thuật của Nam Cao.
4. Phạm vi nghiên cứu
    Luận văn chỉ tập trung nghiên cứu những tác phẩm viết trước Cách mạng của Nam Cao ở thể loại truyện ngắn. Nghiên cứu đặc điểm ngôn ngữ trần thuật Nam Cao trong một sự thống nhất xuyên suốt, toàn diện sẽ cho ta thấy rõ hơn những giá trị của sáng tác Nam Cao và đóng góp to lớn của nhà văn cho nền văn xuôi Việt Nam hiện đại.
5. Phương pháp nghiên cứu
    Thực hiện đề tài này, chúng tôi sử dụng phối hợp các phương pháp nghiên cứu chủ yếu sau:
    - Phương pháp thống kê ngôn ngữ học.
    - Phương pháp miêu tả, phân tích, tổng hợp.
    - Phương pháp đối chiếu.
    - Phương pháp hệ thống.
6. Cấu trúc của luận văn
    Ngoài phần Mở đầu và Kết luận, nội dung luận văn gồm có 3 chương:
    Chương 1: Khái niệm ngôn ngữ trần thuật. Ngôn ngữ trần thuật trong truyện ngắn Nam Cao trước Cách mạng.    
Chương 2: Từ ngữ trong lời trần thuật trong truyện ngắn Nam Cao trước Cách mạng.
Chương 3: Câu văn và các biện pháp tu từ trong lời trần thuật ở truyện ngắn Nam Cao trước Cách mạng.
Sau cùng là Tài liệu tham khảo

Ghi chú: Tài liệu này được thành viên thuvien24 đăng lên thư viện. Theo quy định điều khoản sử dụng, Thuvien24.com không chịu bất kỳ trách nhiệm nào đối với bản quyền tài liệu. Bạn tự cân nhắc trước khi tải tài liệu.
Xem bình luận
trucquynhlevin
tôi đã nhận được, rất cảm ơn Thư viện cộng đồng
Tran trong cam on nhung nguoi da lam ra website nay de toi va moi nguoi co the tham khao va hoc tap tot hon! Toi hy vong voi no luc cua ban than va nhung tai lieu bo ich trong trang web se giup toi hoan thien von tieng hoc tap cua minh
Cám ơn đã chia sẽ tài liệu rất hay và có nhiều cập nhập mới.
zdoantuanhungz
Lại down được thêm một tài liệu hay và bổ ích mơi của Thuvien24 rồi :x
vietnham2013
Mong rằng website càng ngày tài liệu sẽ càng nhiều.
  • Tài liệu mới
  • Tài liệu nổi bật
  • Tài liệu liên quan
  • Tài liệu cùng người đăng
Enzyme trong thức ăn chăn nuôi

Enzyme trong thức ăn chăn nuôi

Lượt down: 0

Người đăng: mupoanh

Thơ khuê phụ đời Đường

Thơ khuê phụ đời Đường

Lượt down: 0

Người đăng: mupoanh