Vận dụng cặp phạm trù nội dung - hình thức trong dạy học toán ở trường phổ thông (Thể hiện qua dạy học giải bài tập toán) Luận văn tốt nghiệp Đại học

Vận dụng cặp phạm trù nội dung - hình thức trong dạy học toán ở trường phổ thông (Thể hiện qua dạy học giải bài tập toán) Luận văn tốt nghiệp Đại học

Khuyến mại Chính sách bảo hành

Thể loại: Khoa học tự nhiên

Cập nhật:

Kiểu file: doc

Người đăng:

Điểm download: 400

Lượt tải: 5

để ủng hộ website nếu bạn thấy tài liệu này có giá trị, xin cám ơn!
Click
Chính sách đảm bảo Tài liệu này của thành viên thuvien24 và được Thuvien24.com đảm bảo. Xem chi tiết

 

MỤC LỤC

 

Trang

MỞ ĐẦU

4

Chương I: Cơ sở lí luận.

9

1.1. Lí luận về cặp phạm trù “Nội dung – Hình thức”

9

1.1.1. Khái niệm nội dung và hình thức

9

1.1.2. Mối liên hệ biện chứng giữa nội dung và hình thức thể hiện trong toán học

10

1.2. Lí luận về “Bài toán”                                  

15

 1.2.1. Một số quan niệm về “Bài toán”

15

 1.2.2. Chức năng của bài toán

16

 1.2.3. Phân loại bài toán

21

1.3.  Dạy học giải bài tập Toán

  26

1.4. Kết luận chương 1

32

Ch­ương 2. Một số hướng khai thác cặp phạm trù Nội dung – Hình thức trong dạy học giải bài tập Toán ở trường Phổ thông.

33

     2.1 Hướng 1: Chuyển đổi nội dung của bài toán.

33

2.1.1. Chuyển đổi nội dung để đơn giản hoá bài toán.

33

2.1.2. Chuyển đổi bài toán làm rõ nội dung bị hình thức che lấp

39

2.1.3. Chuyển đổi nội dung để khắc sâu và khắc phục sai lầm cho học sinh.

42

2.2. Hướng 2: Chuyển đổi hình thức của bài toán.

43

2.2.1.Chuyển đổi hình thức bài toán thông qua chuyển đổi ngôn ngữ giữa các bộ phận, môn học, mô hình.

45

2.2.2.Chuyển đổi hình thức bài toán thông qua chuyển đổi ngôn ngữ trong nội bộ môn học, từng bộ phận.

50

2.3 Sáng tạo bài toán dựa trên mối liên hệ biện chứng giữa nội dung và hình thức.

65

2.3.1. Sáng tạo bài toán mới nhờ biến đổi nội dung bài toán.

67

2.3.2. Sáng tạo bài toán mới nhờ biến đổi hình thức.

71

2.3.3. Luyện tập cho học sinh sáng tạo bài toán bằng cách khai thác nội dung và hình thức

77

      2.4. Kết luận chương 2

82

Chương 3.  Thử nghiệm sư phạm.                                          

  83

Kết luận

94

Tài liệu tham khảo.

95

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

MỞ ĐẦU

1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:

Từ xưa đến nay toán học phát sinh và phát triển do những nhu cầu thực tế của đời sống con người (và do cả nhu cầu của bản thân nó). Các lí thuyết của toán học đã có dù gần hay xa đều có thể tìm thấy những ứng dụng trong khoa học kĩ thuật. Toán học là những chặng đường trên con đường dài của nhận thức từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng rồi từ đó đến thực tiễn. Môn Toán là môn cung cấp nhiều kiến thức, kĩ năng phương pháp góp phần xây dựng văn hóa phổ thông của người lao động mới. Những kiến thức toán phổ thông sẽ giúp học sinh có cơ sở để học các môn khoa học tự nhiên khác và từ đó nắm được quy luật khách quan đồng thời rèn luyện cho học sinh phương pháp suy nghĩ, phương pháp suy luận, phương pháp giải quyết vấn đề, từ đó phát triển trí thông minh sáng tạo.

Theo quan điểm giáo dục hiện đại, việc học tập của học sinh diễn ra trong hoạt động và bằng hoạt động. Hình thức hoạt động toán học chủ yếu của học sinh là hoạt động giải bài tập toán. Bài tập toán học có vai trò quan trọng trong môn toán. Thông qua giải bài tập, học sinh phải thực hiện những hoạt động nhất định bao gồm cả nhận dạng và thể hiện định nghĩa, định lí, quy tắc hay phương pháp, những hoạt động Toán học phức hợp, những hoạt động trí tuệ phổ biến trong Toán học, những hoạt động trí tuệ chung và những hoạt động ngôn ngữ.Dạy học giải bài tập toán là một trong những tình huống điển hình trong dạy học bộ môn Toán.

          Phương pháp duy vật biện chứng là cơ sở, nền tảng của quá trình tư duy, quá trình nhận thức thế giới. Dạy học cũng là một quá trình nhận thức. Do đó, việc rèn luyện kĩ năng toán học cho học sinh cũng tuân theo những quy luật của phép biện chứng duy vật. Hình thành một số kiến thức về phép biện chứng duy vật trong quá trình dạy học toán vừa là nhiệm vụ, vừa là điều kiện giúp học sinh nhận thức tốt hơn kiến thức toán học. Phép biện chứng duy vật có vai trò quan trọng trong hoạt động nhận thức. Sự phát triển của toán học nói riêng và của các khoa học nói chung đều có nguồn gốc từ thực tiễn. Quy luật phát triển của mỗi khoa học đều phản ánh những tư tưởng triết học duy vật biện chứng. Nhiều kiến thức triết học tiềm ẩn trong kiến thức môn toán. Bằng cách vận dụng các cặp phạm trù triết học vào việc khai thác kiến thức toán học, đặc biệt là khai thác các bài toán vừa góp phần hình thành thế giới quan duy vật biện chứng vừa tạo điều kiện cho học sinh phát triển tư duy logic, tư duy sáng tạo.

Đối với học sinh trung học phổ thông, năng lực giải Toán thường thể hiện ở khả năng lựa chọn phương thức biến đổi bài toán thích hợp để giải quyết vấn đề. Việc lựa chọn một cách giải hợp lí nhất, ngắn gọn và rõ ràng, trong sáng, không chỉ dựa vào việc nắm vững các kiến thức đã học, mà một điều khá quan trọng là hiểu sâu sắc mối liên hệ chặt chẽ giữa các phân môn toán học khác nhau trong chương trình học, biết áp dụng nó vào việc tìm tòi phương pháp giải tốt nhất cho bài toán đặt ra. Rèn luyện khả năng khai thác bài toán đóng vai trò quan trọng trong quá trình giải toán. Đặc biệt chú trọng khai thác cặp phạm trù Nội dung - Hình thức để học sinh thấy rõ mối quan hệ logic của bài toán, từ đó sáng tạo được nhiều bài toán mới phong phú, kích thích niềm đam mê toán học cho chính bản thân các em. Làm tốt điều đó, học sinh hiểu rõ được vai trò và ý nghĩa của mỗi phân môn một cách sâu sắc và cụ thể hơn. Chẳng hạn, trong môn Hình học ở trường THPT  nhiều tính chất của hình học, hình dáng, vị trí cũng như quan hệ giữa các yếu tố trong mỗi hình được biểu thị bằng các biểu thức đại số, biểu thức lượng giác, bất đẳng thức, phương trình, bất phương trình; hay trong chính nội bộ bộ phận có sự chuyển hóa diễn đạt khác nhau như hình học tổng hợp, hình học vectơ, hình học tọa độ.     

Hiện nay, có nhiều luận văn cao học, bài báo nghiên cứu về các cặp phạm trù của Triết học duy vật biện chứng vào dạy học môn Toán ở trường phổ thông. Tuy nhiên chưa có  một công trình nào nghiên cứu một cách hệ thống về cặp phạm trù Nội dung – Hình thức và vận dụng nó trong rèn luyện cho học sinh phổ thông cách khai thác và sáng tạo bài toán mới. Hơn nữa, giáo viên chưa thực sự quan tâm lồng ghép, tích hợp vốn kiến thức triết học duy vật biện chứng trong dạy học môn Toán.

Với các lí do trên, chúng tôi chọn đề tài nghiên cứu là: “Vận dụng cặp phạm trù Nội dung – Hình thức trong dạy học Toán ở trường phổ thông (thể hiện qua dạy học giải bài tập toán)”.

2. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU:

          Đối tượng nghiên cứu của đề tài là các kiến thức toán học ở phổ thông, các hướng khai thác và sáng tạo bài toán dựa vào cặp phạm trù Nội dung – Hình thức.

3. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU:

Làm sáng tỏ một số cơ sở lý luận về:

+) Cặp phạm trù Nội dung – Hình thức,

+) Dạy học giải bài tập toán,

+) Khái niệm bài toán, chức năng của bài toán.

Đề xuất được một số hướng khai thác và sáng tạo bài toán.

4.NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU:

+)Hệ thống hoá một số vấn đề lý luận liên quan đến đề tài nghiên cứu.

+) Đề xuất một số hướng khai thác và sáng tạo bài toán thông qua vận dụng cặp phạm trù Nội dung – Hình thức trong dạy học giải bài tập toán.

+) Tiến hành thử nghiệm s­ư phạm nhằm đánh giá tính khả thi, tính hiện thực, tính hiệu quả của đề tài.

5. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:

+)  Nghiên cứu lý luận:

- Nghiên cứu các tài liệu về giáo dục học, tâm lý học, lý luận dạy học môn Toán.

- Các sách  báo về phương pháp giải toán phục vụ cho đề tài.

- Các công trình nghiên cứu có các vấn đề liên quan trực tiếp đến đề tài.

+)  Quan sát:

Dự giờ, quan sát việc dạy của giáo viên, việc học của học sinh trong quá trình khai thác các bài tập sách giáo khoa và các bài tập trong các tài liệu tham khảo.

+)  Thử nghiệm sư­ phạm:

Tiến hành thử nghiệm s­ư phạm với lớp học thử nghiệm và lớp học đối chứng trên cùng một lớp đối t­ượng.

6. GIẢ THUYẾT KHOA HỌC:

Nếu quan tâm đúng mức đến việc vận dụng cặp phạm trù Nội dung – Hình thức vào việc khai thác và sáng tạo bài toán cho học sinh trong quá trình dạy học giải bài tập toán ở trường Phổ thông thì sẽ nâng cao được hiệu quả giảng dạy môn Toán, góp phần thực hiện tốt mục tiêu và nhiệm vụ đổi mới phương pháp dạy học  Toán trong giai đoạn hiện nay.

7. ĐÓNG GÓP CỦA ĐỀ TÀI:

+) Về mặt lí luận:

Đưa ra được một số cơ sở lý luận về Nội dung – Hình thức, bài toán, dạy học giải bài toán để làm sáng tỏ đề tài khóa luận.

+) Về mặt thực tiễn:

    -  Đề xuất một số hướng khai thác và sáng tạo bài toán trong dạy học giải bài tập toán ở trường phổ thông cho học sinh.

    -  Một số kết luận rút ra từ thực tiễn việc tổ chức dạy học có vận dụng đề tài.

+) Khóa luận có thể làm tài liệu tham khảo cho các sinh viên ngành Toán, giáo viên dạy Toán phổ thông.

8. CẤU TRÚC CỦA ĐỀ TÀI:

Ngoài phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo, khóa luận có 3 chương:

Ch­ương 1. Cơ sở lí luận.

1.1. Lí luận về cặp phạm trù “Nội dung – Hình thức”.

1.2. Lí luận về “Bài toán”.

1.3. Dạy học giải bài tập Toán.

1.4. Kết luận chương 1.

 

 

Ch­ương 2. Một số hướng khai thác cặp phạm trù Nội dung – Hình thức trong dạy học giải bài tập Toán ở trường Phổ thông.

2.1. Hướng 1: Chuyển đổi nội dung của bài toán.

2.2. Hướng 2: Chuyển đổi hình thức của bài toán.

2.3. Sáng tạo bài toán dựa trên mối liên hệ biện chứng giữa nội dung và hình thức.

2.4. Kết luận chương 2.

Ch­ương 3. Thử nghiệm sư­ phạm.

Ghi chú: Tài liệu này được thành viên thuvien24 đăng lên thư viện. Theo quy định điều khoản sử dụng, Thuvien24.com không chịu bất kỳ trách nhiệm nào đối với bản quyền tài liệu. Bạn tự cân nhắc trước khi tải tài liệu.
Xem bình luận
hoanggiagia90
thanks a nha
hoaithuongqn92
​Chúc cộng đồng ngày càng phát triển và các anh chị, các bạn sẽ có thêm nhiều ý tưởng mới lạ để hỗ trợ cho mọi người, đặc biệt là các thế hệ sinh viên tiếp theo :)
Cám ơn đã chia sẽ tài liệu rất hay và có nhiều cập nhập mới.
tranthao019
xin chân thành cảm ơn
phuc122133
Rất rất cám ơn
  • Tài liệu mới
  • Tài liệu nổi bật
  • Tài liệu liên quan
  • Tài liệu cùng người đăng
Báo cáo Hệ thống kênh dẫn nguội

Báo cáo Hệ thống kênh dẫn nguội

Lượt down: 0

Người đăng: mupoanh